Kamil, Adam i Aleksander / fot. CNK

Wyniki Polskiej Edycji EUCYS 2017

W niedzielę 2 kwietnia w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie uroczyście ogłoszono wyniki Polskiej Edycji 29. Konkursu Unii Europejskiej dla Młodych Naukowców (EUCYS 2017). To prestiżowy i bardzo trudny konkurs organizowany przez Komisję Europejską dla uczniów, którzy zajmują się nauką naprawdę na poważnie.

Najlepsze uczniowskie projekty badawcze z całej Polski można było w CNK obejrzeć i omówić z ich autorami. Jurorzy prowadzili długie indywidualne rozmowy z młodymi badaczami przez dwa dni, by w niedzielę o 12:00 ogłosić werdykt.

I nagrody w wysokości 6000 zł i nominacje na finały EUCYS 2017 uzyskali:

  • Kamil Humański (Szczecin) za projekt: Różnorodność szkarłupni środkowego ordowiku – młodszego syluru Siljansringen (Szwecja)

Dzięki swej niezwykłej przeszłości teren Siljansringen jest unikatem na skalę europejską – wyjaśnia Kamil. – Stanowi on swego rodzaju okno, przez które badacze mogą zanurzyć się w płytkich ordowickich morzach, tętniących życiem pod wieloma postaciami. Mimo to tereny te są stosunków słabo zbadane, co niemalże skłania do własnej eksploracji. W mojej pracy przedstawiam najwyżej rozwiniętych ewolucyjnie przedstawicieli życia sprzed 460 milionów lat – szkarłupnie z gromad Crinoidea i Cystoidea. Mimo pozornej kruchości to one właśnie budowały podstawy ówczesnych ekosystemów. Ich identyfikacja pozwala na zbliżenie się do odpowiedzi na odwieczne pytanie w jaki sposób rozwinęło się życie.

Może wydawać się to niewiarygodnie, ale skamieliny będące ponad dwa razy starsze od straszliwych dinozaurów znajdują się na wyciągnięcie ręki – dodaje.

  • Adam Klukowski (Piaseczno), za projekt: Wielomiany z podłogami

Arytmetyka modularna, zwana także arytmetyką zegara, to nauka o resztach z dzielenia. Choć na co dzień niewidoczna, jest stosowana przy każdym logowaniu do systemu bankowego lub poczty elektronicznej, a także w numerach PESEL. Palindromy to słowa, które nie zmieniają się kiedy są czytane od tyłu. W starożytności były używane jako zaklęcia, zaś współczesna nauka odkryła ich rolę w samoorganizacji DNA. Funkcja ciągła to funkcja, której wykres można narysować nie odrywając ołówka od papieru. Jest centralnym pojęciem w topologii, dziedzinie matematyki zajmującej się kształtami i ich deformacjami, popularnie zwanej nauką nie odróżniającą kubka od obwarzanka. W swoim projekcie użyłem tych trzech, pozornie odległych, idei. Posłużyły one do badania pewnej klasy wielomianów. Dzięki nim udało mi się ustalić położenie ich pierwiastków (miejsc zerowych) na płaszczyźnie liczb zespolonych – tłumaczy Adam.

  • Aleksander Kostrzewa (Warszawa), za projekt: Porównywanie umiejętności uczenia się i zapamiętywania wśród naczelnych z użyciem platform interaktywnych na terenie Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego

Celem moich doświadczeń było porównanie umiejętności uczenia się i zapamiętywania u trzech gatunków naczelnych – opowiada Aleksander. – Każdy gatunek reprezentował inną gałąź rozwoju ewolucyjnego: lemur wari – niższe naczelne; kapucynka żółtobrzucha – małpy szerokonose; koczkodan diana – małpy wąskonose. Przeprowadzone badania z użyciem platform interaktywnych miały charakter behawioralno-obserwacyjny. Właściwe doświadczenie polegało na pomiarach czasu, jaki zajmuje obiektowi badań wydobycie pożywienia (motywatora) znajdującego się w platformie interaktywnej. Pierwsza seria badań miała na celu obserwację i udokumentowanie procesu uczenia się u trzech gatunków naczelnych. Druga seria (sprawdzająca) umożliwiła weryfikację umiejętności zapamiętywania.

Okazało się, że najlepiej rozwinięte umiejętności uczenia się i zapamiętywania wykazywał koczkodan diana. – Ten rodzaj bardzo często jest pomijany w badaniach nad inteligencją naczelnych. Biorąc to pod uwagę, otrzymane wyniki są szczególnie cenne – podkreśla młody badacz.

Wszyscy trzej będą reprezentować Polskę na finałach EUCYS 2017 w Tallinnie we wrześniu, gdzie spotka się setka młodych naukowców z całego świata.

Ponadto Jury przyznało II nagrody w wysokości 4000 zł za projekty:

  • Jeremi Chabros (Świętochłowice), Wpływ wybranych metyloksantyn na aktywność lokomotoryczną i rozwój Tribolium castaneum. Badanie możliwości zastosowania kofeiny i teofiliny, jako naturalnych insektycydów

  • Mariusz Gniadek (Stanisławów Pierwszy), Wpływ wolnych rodników tlenowych (ROS) na przełamywanie czasu spoczynkowego rzodkiewnika pospolitego (Arabidopsis thaliana)

  • Jakub Jędrzejewski (Ostrów Wielkopolski), Półprzewodnikowa cewka Tesli o podwójnym rezonansie

  • Dominik Kufel (Lublin), Matematyczne modelowanie wpływu temperatury na synapsy i dynamikę neuronów

III nagrody w wysokości 1000 zł uzyskali autorzy projektów:

  • Frederic Grabowski (Warszawa), Algorytm do automatycznej dekonwolucji kolorów

  • Łukasz Kamiński (Smoryń), Przewodniki i pary maksymalne

Nagrody ufundowała Fundacji PZU.

Konkurs Unii Europejskiej dla Młodych Naukowców (EU Contest for Young Scientists – EUCYS), prowadzony jest przez Komisję Europejską od 1989 roku. Podczas finałów odbywających się corocznie późnym latem, około stu nastoletnich naukowców z kilkudziesięciu krajów prezentuje prace z różnych dziedzin. Udział w konkursie to wspaniały początek kariery akademickiej. Najlepsi młodzi uczeni Europy mają okazję zdobyć prestiżowe nagrody i zaproszenia na staże w czołowych europejskich ośrodkach badawczych. Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci organizuje Polską Edycję EUCYS od 1994 roku (czyli od edycji 1995). Międzynarodowe jury nagrodziło już 37 projektów z naszego kraju (łącznie 41 autorów). Polacy zdobyli aż 24 nagrody główne i 26 dodatkowych. Laureaci konkursu to dziś wyróżniający się studenci, doktoranci i młodzi pracownicy naukowi.

– To pasjonaci nauki. Na ogół bardzo silnie zmotywowani nawet nie samymi nagrodami w konkursie, czy chęcią rywalizacji, tylko ciekawością naukową i naturalną dla nich potrzebą zrozumienia zjawisk, które badają. Błysk w oku i pasja widoczna przy rozmowie z nimi potwierdzają wypowiadane przez nich opinie, że same nagrody, choć miłe, nie są dla nich najważniejsze – mówi o uczestnikach konkursu przewodniczący jury Dr Piotr Chrząstowski–Wachtel z Instytutu Informatyki UW.

Finał Polskiej Edycji EUCYS po raz piąty odbywał się w ramach Festiwalu Młodych Badaczy ODKRYCIA. Częścią festiwalu był także XII finał konkursu „Fizyczne Ścieżki” prowadzonego przez Narodowe Centrum Badań Jądrowych i Instytut Fizyki PAN. Zdobywcami głównych nagród w konkursie „Fizyczne Ścieżki” zostali Marcin Wachowiak, Michał Majewski, Jakub Dranczewski, oraz zespół w składzie: Filip Olechowski, Katarzyna Prus, Jakub Żurek. W trakcje festiwalu odbywały się również warsztaty dla młodych naukowców i grupy nauczycieli popularyzujących naukę w ramach sieci Klubów Młodych Odkrywców, wykład interaktywny, pokazy i prezentacje.

fot. Centrum Nauki Kopernik